Advocaten Luisteren: Vincent Coigniez

 

Tongeren goes american ?

 

Laat de gedetineerden betalen voor hun celverblijf. Met dat geld kunnen nieuwe gevangenissen gebouwd worden. Het kan niet kunnen dat de belastingbetaler de criminelen in de gevangenissen moet onderhouden.

Het zijn uitspraken in de zin van 'doe de rijken de crisis betalen'. Verkiezingsretoriek zou je denken.

Vincent CoigniezWel neen. Aan het woord is de Tongerse procureur des konings, Ivo Delbrouck. Ontgetwijfeld bedoelt hij het goed. De idee is trouwens niet nieuw. Het getuigt van een groot geloof in de effectiviteit en de wenselijkheid van vrijheidberoving. Onverbiddelijk optreden tegen niet-conform gedrag en criminelen opsluiten. De gevangenis als stofzuiger voor sociaal afval. Deze credo's worden verkondigd met instemming van Jan met de Pet. De media en politici surfen mee. Dus : meer gevangenissen.

Men zegt er niet bij hoeveel een gedetineerde aan de maatschappij kost. Namelijk 100 euro per dag. Vroeg of laat stelt zich dan ook een budgettair probleem. Wie zal dat betalen? Dat uitleggen aan de genoemde Jan met de Pet is een vervelend karweitje. Voor hem moeten criminelen immers in kerkers, op water en droog brood, en zo lang mogelijk. Zo denkt hij.

De Verenigde Staten tonen aan tot wat dit leidt. Men leze hierover het boek van Loïc Wacquant (1). In 1997 zater er van de 100.000 inwoners circa 450 achter de tralies. In België 82. Er wordt verwoed gebouwd. In New York ligt er langs de kaaien van de South Bronx een drijvende gevangenis. Californië is koploper. Het California Department of Corrections beheert een budget van vier miljard dollar, stelt 45.000 mensen te werk en beheert een park van 33 gevangenissen, zes speciale centra voor gedetineerde moeders en achtendertig boot camps voor jonge delinquenten. Daarmee is het gevangeniswezen in de US de derde werkgever van het land.

Dit alles kost een aardige duit. Meer gevangenissen, meer belastingen. Daar knelt het schoentje. De alternatieve financiering doemt op. De gevangenissen moeten voor hun verantwoordelijkheid geplaatst worden. Zij moeten zoveel mogelijk zelfbedruipend zijn.

In de US betalen gedetineerden voor kost en inwoon. De naasten betalen de factuur. Bij wanbetaling wordt er ingevorderd. Inboedel en woning worden verkocht. Hele gezinnen worden in de complete armoede gesleurd. De gedetineerde wordt op een minimumregime gezet. In het andere geval moet de gedetineerde maar werken. In 1908 werden in de US de beruchte chain gangs ingevoerd. Zij werden nadien afgeschaft. In enkele staten, zoals Arizona, werden ze in de negentiger jaren opnieuw ingevoerd. Handig voor het onderhoud van het openbaar domein : goedkoop en de gedetineerden verdienen er nog iets mee.

Is het dat wat men wil ?

Men kan moeilijk rond de vaststelling heen dat het vooral de lagere klassen, de armen en vreemdelingen zijn die met de gevangenis in aanraking komen. De sociale kloof zal er niet op verkleinen en de integratie zal er niet op vooruitgaan.

Alleen al het besef dat rechtbanken zich kunnen vergissen en er nog zoiets bestaat als een gerechtelijke dwaling zou tot voorzichtigheid moeten aanzetten.

Men mag uiteraard streven naar rationalisering en beter beheer. De verbruiker betaalt is in deze echter meer een slogan dan een oplossing.

Het is jammer dat het debat over de zin of onzin van gevangenisstraffen op een laag niveau blijft steken. Het is evident dat in een rechtstaat de straf haar plaats heeft. Het probleem oplossen is de vraag stellen naar de oorzaken van afwijkend gedrag en daar actief rond werken. Het betekent ook dat na de straf de gestraften, en in de eerste plaats de gedetineerden, worden opgevangen en actief worden begeleid bij hun reïntegratie.

Finaal zal de samenleving daar beter mee af zijn, ook financieel. Zo hopen wij toch.

Vincent Coigniez

1 L. WACQUANT, Straf de armen. Het nieuwe beleid van de sociale onzekerheid . Uitgeverij EPO, 2004.